Kolb Öğrenme Stilleri

Hepimiz deneyimlerimizden öğreniriz; fakat bunu aynı yolları izleyerek yapmayız. Bazılarımız önce deneyimin içine girmeyi, bazılarımız gözlemlemeyi, bazılarımız düşünerek anlam kurmayı, bazılarımız ise öğrendiklerini hemen uygulamayı tercih eder. Öğrenme stilleri, deneyimden öğrenirken geliştirdiğimiz bu farklı tercihleri anlamamıza yardımcı olur.

Öğrenme stili nedir?

Öğrenme stili, bireylerin deneyimsel öğrenme döngüsündeki dört farklı öğrenme yolu arasında hareket ederken geliştirdikleri kendilerine özgü tercihleri tanımlar.

Bu dört öğrenme yolu şunlardır:

• Somut Deneyim: Deneyimin içinde bulunmak ve hissederek öğrenmek

• Yansıtıcı Gözlem: Deneyimi farklı açılardan gözlemlemek ve üzerinde düşünmek

• Soyut Kavramsallaştırma: Gözlemleri açıklayan fikirler, kavramlar ve modeller geliştirmek

• Aktif Uygulama: Üretilen fikirleri eyleme dönüştürmek ve gerçek yaşamda sınamak

Bir kişinin yaşam deneyimleri, içinde bulunduğu çevrenin talepleri, eğitim geçmişi, mesleği ve karşılaştığı öğrenme ortamları; bu dört öğrenme yolu arasından bazılarını daha sık kullanmasına neden olabilir. Zaman içinde kişi, deneyimden öğrenirken kendisi için daha tanıdık ve rahat olan yollar geliştirir.

Kolb Öğrenme Stilleri yaklaşımında bu tercihler, insanların nasıl öğrendiğini anlamaya yardımcı olan öğrenme stilleri olarak adlandırılır.

Öğrenme stilleri, Deneyimsel Öğrenme Kuramı’ndan bağımsız bir kişilik sınıflaması değildir. Her öğrenme stili, deneyimsel öğrenme döngüsündeki öğrenme yollarının belirli bir bileşimini veya bu yollardan birine duyulan güçlü tercihi gösterir.

Öğrenme stilleri sabit midir?

Öğrenme stillerini doğru anlayabilmek için önemli bir ayrım yapmak gerekir: Öğrenme stili, insanları değişmez kategorilere ayıran sabit bir kişilik özelliği değildir.

Deneyimsel Öğrenme Kuramı’na göre öğrenme stilleri; deneyimlerimiz, tercihlerimiz ve çevrenin bizden beklentileri doğrultusunda gelişen öğrenme alışkanlıklarıdır. Bu nedenle bir kişinin belirli bir öğrenme stilini daha güçlü biçimde tercih etmesi, yalnızca o şekilde öğrenebileceği anlamına gelmez.

Örneğin yansıtarak öğrenmeyi tercih eden bir kişi gerektiğinde hızla eyleme geçebilir. Uygulamaya güçlü biçimde yönelen biri, zaman içinde gözlemleme ve analiz etme kapasitesini geliştirebilir. Öğrenme tercihlerimiz farklı bağlamlarda değişebilir; eğitimde, iş yaşamında veya kişisel yaşamımızda farklı öğrenme yollarına ihtiyaç duyabiliriz.

Kolb ve Kolb bu hareket kapasitesini öğrenme esnekliği kavramıyla açıklar. Öğrenme esnekliği, içinde bulunduğumuz durumun gerektirdiği farklı öğrenme yollarına ve stillerine erişebilme kapasitemizdir. Dolayısıyla amaç, yalnızca baskın öğrenme stilimize uygun ortamlarda bulunmak değil; öğrenme döngüsünün tamamında daha esnek hareket edebilmektir (Kolb ve Kolb, 2021).

Dört öğrenme stilinden dokuz öğrenme stiline

Kolb’un öğrenme stilleri yaklaşımı başlangıçta dört temel öğrenme stiliyle açıklanmıştır:

• Değiştiren

• Özümseyen

• Ayrıştıran

• Yerleştiren

Deneysel ve klinik araştırmalarla gelişmeye devam eden sınıflama, zaman içinde öğrenme tercihlerindeki farklılıkları daha ayrıntılı biçimde açıklayabilmek amacıyla dokuz öğrenme stilini kapsayacak şekilde yenilenmiştir.

Bu yenilenen yapı; eski dört stilin sınırlarında kalan tercihleri, öğrenme döngüsünün belirli bir aşamasına güçlü biçimde yönelen kişileri ve dört öğrenme yolunu dengeli kullanan bireyleri daha görünür hâle getirir. Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri 4.0 ile birlikte dokuz stil; Başlatan, Deneyimleyen, İmgeleyen, Yansıtan, Analiz Eden, Düşünen, Karar Veren, Yapan ve Dengeleyen olarak tanımlanmıştır (Kolb ve Kolb, 2013).

Türkiye’de yenilenen dokuz öğrenme stili üzerine İlke Evin Gencel ve Mustafa Erdoğan tarafından yürütülen araştırmada, Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri 1.345 katılımcıya uygulanmış; öğrenme stillerinin dokuzlu sınıflamaya göre belirlenme süreci Türkçe alan yazına kazandırılmıştır (Gencel ve Erdoğan, 2022).

Dokuz öğrenme stilinin her biri, öğrenme sürecinde belirli güçlü yönler sunar. Aynı zamanda her stil, kişinin geliştirmeye ihtiyaç duyabileceği bazı öğrenme alanlarına da işaret eder.

Buradaki “öğrenme zorlukları”, kişide bulunmayan veya değiştirilemez özellikler değildir. Bunlar, kişinin öğrenme döngüsünde daha az kullanmayı tercih ettiği ve geliştirdiğinde öğrenme kapasitesini genişletebileceği alanlardır.

Dokuz öğrenme stili

Deneyimleyen

Deneyimleyen stilin karakteristik özelliği, deneyime derin şekilde dâhil olarak anlam bulma kabiliyetidir. Bu stil, aktif uygulama ve yansıtıcı gözlemi dengelerken somut deneyimden yararlanır.

Deneyimleyen stile sahip insanlar, etkileşimler yönünden zengin öğrenme alanlarını ve arkadaşlarıyla ya da iş arkadaşlarıyla devamlı iletişim içinde olmayı tercih ederler. Gruplar hâlinde çalışmaktan keyif alabilir; bununla birlikte işlerini tamamlamak ve deneyimlerini anlamlandırmak için tek başlarına çalışabilecekleri zamana da ihtiyaç duyabilirler.

İş yaşamındaki ilerlemeleri ve kişisel gelişimleri hakkında yapıcı geri bildirim almak onlar için önemlidir. Öğretmenleri, eğitmenleri veya yöneticileriyle bireysel bir ilişki kurmaya değer verirler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Derin kişisel ilişkiler kurma

• Düşünce ve eyleme odaklanan güçlü sezgiler geliştirme

• Yeni deneyimlere açık olma

• İnsanların duygularını ve içinde bulundukları durumu fark etme

Öğrenme zorlukları

• Kuramsal yapıları anlamlandırma

• Sistematik planlama

• Deneyimleri belirli ölçütlerle değerlendirme

İmgeleyen

İmgeleyen stil, deneyimleri gözlemleyerek ve üzerlerinde düşünerek farklı olasılıkları hayal etme yeteneğiyle karakterizedir. Somut deneyim ve yansıtıcı gözlem öğrenme yollarını birleştirir.

İmgeleyen stile sahip insanlar; açık ve serbestçe akan konuşmaların gerçekleştiği, bilgi toplayabilecekleri, farklı görüşleri açık fikirle dinleyebilecekleri ve kişisel geri bildirim alabilecekleri gruplar içinde çalışmayı severler.

Beyin fırtınası oturumları gibi geniş bir yelpazede fikir üretmeyi ve bir duruma farklı açılardan bakmayı gerektiren süreçlerden keyif alabilirler. Kolaylaştırıcı bir rol üstlenen, duyarlı ve yaratıcı öğretmenlerle çalışmayı tercih ederler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• İnsanların duygu ve değerleri konusunda farkındalık

• Açık fikirle dinleme

• Belirsiz durumların olası sonuçlarını imgeleme

• Bir duruma farklı bakış açılarından yaklaşma

• Yeni ve yaratıcı seçenekler üretme

Öğrenme zorlukları

• Karar verme

• Liderliği üstlenme

• Zamanında eyleme geçme

• Çok sayıda olasılık arasından seçim yapma

Yansıtan

Yansıtan stil, sürekli yansıtma yoluyla deneyimler ve fikirler arasında bağlantı kurma yeteneğiyle karakterizedir. Bu stil, somut deneyim ve soyut kavramsallaştırmayı dengelerken yansıtıcı gözlemden yararlanır.

Yansıtan stile sahip insanlar, diyalog ve tartışmalar açısından zengin öğrenme alanlarında başarılı olabilirler. Bununla birlikte derslerden, bağımsız projelerden ve okumalardan da rahatlıkla öğrenebilirler.

Derin düşünme yönündeki tercihleri nedeniyle, kendi deneyimleri üzerinde düşünmek ve bu deneyimleri anlamlandırmak için zamana ihtiyaç duyabilirler. Bireysel ve grup hâlinde yansıtma fırsatları sunan, fikirleri birlikte keşfetmeye açık öğretmenlere değer verirler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Başkalarının bakış açılarını anlama

• Bir durumda “neler olduğunu” görme

• Sezgileri açık ve anlaşılır açıklamalara dönüştürme

• Bilgi toplama

• Deneyimler arasında bağlantılar kurma

Öğrenme zorlukları

• Eylem başlatma

• Gereğinden uzun süre düşünme

• Grup içinde sesini yükseltme

• Yeterli bilgiye ulaşıldığında karar verebilme

Analiz Eden

Analiz Eden stilin karakteristik özelliği, yansıtma yoluyla fikirleri bütünleştirme ve sistematik hâle getirme kabiliyetidir. Yansıtıcı gözlem ile soyut kavramsallaştırmayı birleştirir.

Analiz Eden stile sahip insanlar, analitik ve kavramsal becerilerini kullanabilecekleri ve geliştirebilecekleri öğrenme alanlarında başarılı olurlar. Dersleri, okumaları, analitik modelleri keşfetmeyi ve konuları enine boyuna düşünebilecekleri zamana sahip olmayı tercih edebilirler.

Gruplar içinde çalışmaktansa tek başlarına çalışmayı tercih edebilirler. Derslerinde ve kendileriyle kurdukları etkileşimde düşünme ve analiz süreçlerini görünür hâle getiren öğretmenlere değer verirler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Bilgiyi organize etme

• Mantıklı ve akılcı düşünme

• Kavramsal modeller oluşturma

• Farklı bilgi parçaları arasında tutarlı ilişkiler kurma

Öğrenme zorlukları

• Risk alma

• Başkalarıyla sosyalleşme

• Yapısal eksikliklerle baş etme

• Yeterli analiz yapmadan uygulamaya geçme

Düşünen

Düşünen stil, soyut ve mantıksal akıl yürütme sürecine disiplinli bir biçimde dâhil olma kapasitesiyle karakterizedir. Bu stil, aktif uygulama ve yansıtıcı gözlemi dengelerken soyut kavramsallaştırmadan yararlanır.

Düşünen stile sahip insanlar, açık yönlendirmelerin ve belirli öğrenme gündemlerinin bulunduğu iyi yapılandırılmış öğrenme alanlarında etkili biçimde öğrenebilirler.

Deneyler tasarlayabilecekleri, verileri işleyebilecekleri veya bir kuramın mantıksal ilişkilerini inceleyebilecekleri ortamlarda başarılı olabilirler. Yalnız çalışmayı tercih edebilir ve konuları ayrıntılı biçimde düşünmek için zamana ihtiyaç duyabilirler. Öğretmenin alanındaki uzmanlığı onlar için özellikle önemlidir.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Mantıksal analiz

• Akılcı karar verme

• Nicel verileri analiz etme

• Kuramsal yapılar ve açıklamalar geliştirme

Öğrenme zorlukları

• İnsanlarla birlikte çalışma

• Farklı fikirlere açık kalma

• Düşüncede kaybolma

• Duygusal ve ilişkisel unsurları dikkate alma

Karar Veren

Karar Veren stil, problemlerin çözümleri ve eylem planları hakkında karar vermek için teorileri ve modelleri kullanma becerisiyle karakterizedir. Soyut kavramsallaştırma ve aktif uygulama öğrenme yollarını birleştirir.

Karar Veren stile sahip insanlar; yeni fikirlerle deney yapabilecekleri, simülasyonlara katılabilecekleri, laboratuvar görevleri yürütebilecekleri ve bilgilerini pratik uygulamalarda sınayabilecekleri öğrenme alanlarında etkili biçimde öğrenebilirler.

Net standartlar ve hedefler belirleyen, çözülmesi gereken problemler sunan ve sonuçların değerlendirilebildiği öğrenme ortamlarını tercih ederler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Problem çözme

• Fikirleri ve çözümleri değerlendirme

• Hedef belirleme

• Karar alma

• Kuramsal bilgiyi uygulanabilir çözümlere dönüştürme

Öğrenme zorlukları

• Alışılmışın dışında ve yaratıcı düşünme

• İnsanların duygularına duyarlılık gösterme

• Belirsizlikle baş etme

• Tek bir doğru cevabın bulunmadığı durumlarda ilerleme

Yapan

Yapan stil, insanları ve görevleri bütünleştiren, hedefe yönelik eylem için güçlü bir motivasyonla karakterizedir. Bu stil, somut deneyim ve soyut kavramsallaştırmayı dengelerken aktif uygulamadan yararlanır.

Yapan stile sahip insanlar en iyi şekilde iş başında öğrenme, meslektaşlarıyla tartışma ve ekip çalışması yoluyla öğrenirler. Fikirleri uygulamaya koyabilecekleri, sorumluluk üstlenebilecekleri ve sonuç üretebilecekleri ortamları tercih ederler.

Pratik gerçek yaşam deneyimine sahip olan ve davranışlarını gözlemleyerek örnek alabilecekleri öğretmenlerle çalışmaya değer verirler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Teknik bilgi ile kişisel ilişkileri birleştirme

• İşlerin tamamlanmasına odaklanma

• İş ekiplerine liderlik etme

• Planları eyleme dönüştürme

Öğrenme zorlukları

• Düşünmek için zaman ayırma

• Doğru problemi çözdüğünden emin olma

• Bilgi toplama ve analiz etme

• Hızlı eylemin sonuçlarını önceden değerlendirme

Başlatan

Başlatan stil, deneyimler ve durumlarla başa çıkmak için harekete geçme kabiliyetiyle karakterizedir. Aktif uygulama ve somut deneyim öğrenme yollarını birleştirir.

Başlatan stile sahip insanlar; işleri gerçekleştirmek, hedefler belirlemek ve bir projeyi tamamlamak amacıyla farklı yaklaşımlar deneyebilecekleri, başkalarıyla birlikte çalışabilecekleri dinamik öğrenme alanlarında başarılı olurlar.

Kendi yaşam deneyimlerinden öğrenmelerine yardımcı olan, koç veya mentor rolünü üstlenen öğretmenleri tercih ederler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Kendini hedeflerine adama

• Yeni fırsatlar arama

• Başkalarını etkileme ve yönlendirme

• Hızlı biçimde harekete geçme

• Değişen durumlara uyum sağlama

Öğrenme zorlukları

• Harekete geçme dürtüsünü kontrol etme

• Başkalarının görüşlerini dinleme

• Sabırsızlık

• Eylemden önce yeterli gözlem ve değerlendirme yapma

Dengeleyen

Dengeleyen stilin karakteristik özelliği uyum yeteneğidir. Bu stile sahip kişiler; eyleme karşı yansıtmanın ve uygulamaya karşı düşünmenin avantajları ile sınırlılıklarını tartabilirler. Somut deneyim, yansıtıcı gözlem, soyut kavramsallaştırma ve aktif uygulama öğrenme yollarını dengeli biçimde kullanırlar.

Dengeleyen stile sahip insanlar, dört öğrenme yolunun tamamını kullanabilecekleri öğrenme ortamlarından daha fazla memnun olma eğilimindedirler. Derslerden, tartışma gruplarından, beyin fırtınası oturumlarından, laboratuvar çalışmalarından ve iş başında öğrenme yöntemlerinden yararlanabilirler.

Farklı öğrenme ortamlarına uyum sağlayabildikleri için farklı öğretim yaklaşımlarına sahip öğretmenlerden öğrenebilirler.

Öğrenmede güçlü yönleri

• Öğrenme döngüsünde esnek biçimde hareket etme

• Farklı insan gruplarıyla çalışabilme

• Yaratıcı sezgiler geliştirme

• Durumun ihtiyacına göre farklı öğrenme yollarını kullanma

Öğrenme zorlukları

• Kararsızlık

• Pek çok alanda yeterlilik geliştirirken belirli bir alanda uzmanlaşmakta zorlanma

• Seçtiği bir yola sürekli bağlı kalma

• Farklı seçenekler arasında öncelik belirleme

Öğrenme stilimizi bilmek ne işe yarar?

Öğrenme stilimizin farkında olmak, kendimize sabit bir tanım koymak için değil, öğrenme sürecimiz üzerinde daha fazla söz sahibi olabilmek için önemlidir.

Kendi tercihlerimizi fark ettiğimizde:

• Hangi öğrenme ortamlarında daha rahat hareket ettiğimizi görebiliriz.

• Öğrenirken doğal olarak kullandığımız güçlü yönleri tanıyabiliriz.

• Öğrenme döngüsünde daha az kullandığımız yolları fark edebiliriz.

• Zorlandığımız bir öğrenme durumunda farklı bir yaklaşım denemeyi seçebiliriz.

• Başkalarının bizden farklı öğrenme yollarını tercih edebileceğini anlayabiliriz.

• Ekip içindeki farklı öğrenme katkılarını daha iyi değerlendirebiliriz.

Öğrenme stili farkındalığı, özellikle “Ben ancak böyle öğrenebilirim” demek için kullanılmamalıdır. Daha doğru soru şudur:

Öğrenirken doğal olarak hangi yollara yöneliyorum ve içinde bulunduğum durum benden başka hangi öğrenme yollarını kullanmamı istiyor?

Bu soru, öğrenme stilini bir etiketten çıkararak gelişim aracına dönüştürür.

Öğrenme stilleri eğitim tasarımında nasıl kullanılmalıdır?

Öğrenme stillerinin amacı, her katılımcıya yalnızca kendi baskın tercihine uygun ayrı bir eğitim vermek değildir. Eğitimleri insanları belirli kategorilere ayırarak tasarlamak, öğrenme kapasitesini genişletmek yerine mevcut tercihleri daha da katılaştırabilir.

Deneyimsel bir eğitim tasarımının amacı, öğrenme döngüsünün tamamına alan açmaktır. Bu nedenle nitelikli bir öğrenme sürecinde katılımcılar:

• Bir deneyimin içinde yer alır.

• Deneyim sırasında ve sonrasında neler olduğunu gözlemler.

• Farklı bakış açılarını dinler.

• Gözlemlerini kavramlar ve modellerle ilişkilendirir.

• Yeni kararlar ve eylem seçenekleri oluşturur.

• Öğrendiklerini gerçek yaşamda sınar.

Böyle bir tasarım, farklı öğrenme tercihlerine sahip kişilerin sürece katılmasını kolaylaştırırken herkesin daha az kullandığı öğrenme yollarını da geliştirmesine imkân verir.

Eğitimcinin görevi yalnızca kişilerin güçlü oldukları alanda kalmalarını sağlamak değil; güvenli ve destekleyici bir öğrenme alanı oluşturarak onları öğrenme döngüsünün tamamında hareket etmeye davet etmektir.

Öğrenme stilleri ekipler için ne ifade eder?

Ekiplerde insanlar aynı deneyime farklı açılardan yaklaşabilir.

Bir ekip üyesi öncelikle insanların yaşadığı deneyime ve duygularına dikkat ederken bir başkası verileri analiz etmeye yönelebilir. Biri farklı olasılıkları düşünmek isterken diğeri hızlıca bir karar alıp uygulamaya geçmek isteyebilir.

Bu farklılıklar anlaşılmadığında ekip içinde şu tür değerlendirmeler ortaya çıkabilir:

• “Çok düşünüyor ama harekete geçmiyor.”

• “Yeterince düşünmeden hemen uygulamaya geçiyor.”

• “Sürekli yeni fikir üretiyor ama karar veremiyor.”

• “Yalnızca verilere bakıyor, insanların ne yaşadığını görmüyor.”

Oysa bu davranışlar, öğrenme döngüsünün farklı aşamalarına yapılan katkıları gösterebilir. Ekipler bu farklılıkları görünür hâle getirdiğinde deneyimi anlamlandırma, seçenek üretme, karar alma ve uygulama kapasitelerini birbirini tamamlayacak biçimde kullanabilir.

Burada amaç, her ekip üyesine bir etiket vermek değildir. Amaç, ekipte hangi öğrenme yollarının güçlü biçimde temsil edildiğini ve hangi yolların ihmal edildiğini fark etmektir.

Öğrenme Stilleri Envanteri nasıl kullanılmalıdır?

Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri, insanların deneyimden nasıl öğrendiklerine ilişkin farkındalıklarını artırmak amacıyla geliştirilmiş eğitsel bir araçtır. Envanterden elde edilen profil, kişi hakkında kesin ve değişmez bir hüküm değil; kişinin öğrenme tercihlerini keşfetmesi için bir başlangıç noktasıdır.

Bu nedenle envanter:

• Bir kişiyi belirli bir öğrenme kategorisine kapatmak,

• İşe alım kararı vermek,

• Çalışanları belirli görevlere yerleştirmek,

• Performansı veya gelecekteki davranışı tahmin etmek,

• İnsanların belirli işleri yapıp yapamayacağına karar vermek amacıyla kullanılmamalıdır.

Kolb Deneyimsel Öğrenme Profili’nin teknik açıklamalarında da aracın seçim, yerleştirme, görev atama veya kişilere farklı muamele etme amacıyla tasarlanmadığı açıkça belirtilmektedir (Kolb ve Kolb, 2021).

Envanterin asıl değeri; kişinin nasıl öğrendiğini düşünmesine, güçlü tercihlerini fark etmesine ve farklı durumlarda kullanabileceği diğer öğrenme yollarını geliştirmesine yardımcı olmasıdır.

Güçlü öğrenen, tek bir stile sahip olan değil; stiller arasında hareket edebilendir

Her öğrenme stilinin öğrenme sürecine sunduğu güçlü bir katkı vardır. Ancak karmaşık yaşam ve iş durumları çoğu zaman tek bir öğrenme yolundan fazlasını gerektirir.

Bazı durumlarda deneyimin içine girmemiz, bazı durumlarda durup gözlemlememiz gerekir. Bazen kavramsal bir açıklama geliştirmeye, bazen de daha fazla düşünmeden küçük bir deneme yapmaya ihtiyaç duyarız.

Bu nedenle öğrenme stilleri çalışmasının nihai amacı, kendimize en uygun etiketi bulmak değildir. Amaç; kendi öğrenme tercihlerimizin farkına varmak, daha az kullandığımız öğrenme yollarını geliştirmek ve farklı koşulların ihtiyaçlarına göre öğrenme döngüsünde esnek biçimde hareket edebilmektir.

Öğrenme stilimiz bize en sık hangi yoldan yürüdüğümüzü gösterir. Öğrenme esnekliğimiz ise gerektiğinde başka yolları da seçebilmemizi sağlar.

Kaynakça

Gencel, İ. E. ve Erdoğan, M. (2022). Kolb’un yenilenen öğrenme stili sınıflamasına ilişkin bir inceleme. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 813–833. 

Kolb, D. A. (1984). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. Prentice-Hall.

Kolb, A. Y. ve Kolb, D. A. (2005). Learning styles and learning spaces: Enhancing experiential learning in higher education. Academy of Management Learning & Education, 4(2), 193–212.

Kolb, A. Y. ve Kolb, D. A. (2013). The Kolb Learning Style Inventory 4.0: A Comprehensive Guide to the Theory, Psychometrics, Research on Validity and Educational Applications. Experience Based Learning Systems.

Kolb, A. Y. ve Kolb, D. A. (2021). The Kolb Experiential Learning Profile: A Guide to Experiential Learning Theory, KELP Psychometrics and Research on Validity. Experience Based Learning Systems.